Duże zainteresowanie towarzyszy relacjom z naszych prac, które ukazują groby wojenne zniszczone elementami infrastruktury. Pojawiają się uzasadnione pytania o przyczyny takiego stanu, tym bardziej że jest to zjawisko stosunkowo powszechne. W ostatnim czasie z problemem tym mierzymy się podczas prac archeologiczno-ekshumacyjnych w Lubaniu na Dolnym Śląsku.

W trakcie walk o miasto w 1945 roku, w sąsiedztwie ówczesnego szpitala, powstała znacznych rozmiarów kwatera wojenna. Według spisu poległych spoczywać miało w niej blisko 200 żołnierzy niemieckich, złożonych w 10 grobach zbiorowych. W latach powojennych na obszarze tym powstały dwa niewielkie obiekty handlowe oraz położono wiele elementów infrastruktury podziemnej. Oczywiście inwestycje te spowodowały zniszczenie znacznej części kwatery. Podobno część wydobytych wówczas szczątków przewieziono na miejscowy cmentarz. Nasze badania wskazują jednak, że ekipy budowlane nie przywiązywały zbyt dużej wagi do odnajdowanych szczątków ludzkich. Groby są dosłownie poprzecinane rurami kanalizacyjnymi i kablami energetycznymi, a część z nich zniknęła pod fundamentami.

Potocznie uważa się, że przypadkowe natrafienie podczas prac ziemnych na szczątki ludzkie lub obiekty archeologiczne wiąże się z kosztownymi problemami. Dlatego też zdarzenia takie są często ukrywane, co dzieje się ze szkodą dla historii, dziedzictwa i pamięci. Na szczęście świadomość społeczna w tym zakresie stale się zwiększa. Każdego roku notujemy wzrost liczby zgłoszeń dotyczących przypadkowych odkryć grobów wojennych.

Apelujemy do budowlańców, operatorów maszyn i osób posiadających taką wiedzę o zgłaszanie takich odkryć do właściwych służb lub bezpośrednio do naszej Pracowni. Udało się nam wypracować z policją i prokuratorami model współpracy, który umożliwia przeprowadzenie prac archeologiczno-ekshumacyjnych niezwłocznie i bez dodatkowych kosztów dla inwestora lub wykonawcy.